امروز:

انحلال شرکت به چه صورت است؟


 
انحلال شرکت به معنای پایان عمر کاری شرکت می باشد و جمع دارایی از حالت مشاع خارج می گردد و بین اعضا تقسیم می گردد. در صورتی که شرکت بدهی داشته باشد ابتدا طلبکاران سهم خود را برداشت می کنند و سپس الباقی تقسیم می گردد. برای این هف قانون گذار، تصفیه اموال شرکت پس از انحلال را پیش بینی کرده است.

قانون گذار در قانون تجارت برخی از موارد برای انحلال شرکت را پیش بینی کرده است. همانطور که ثبت شرکت به خواست افراد و شرکا می باشد، انحلال نیز به خواست شرکا انجام می شود.

عناوین زیر تحت عنوان انحلال در قانون تجارت پیش بینی شده است:

۱ انحلال مبتنی بر اراده شرکا

۲ انحلال به سبب از بین رفتن یکی از عناصر شرکت

۳ انحلال مبتنی بر دلایل موجه

۴ انحلال به سبب وضعیت یکی از شرکا

انحلال بر دو حالت را به صورت پیش فرض باید ملاک قرارداد. یکی انحلال بر اساس درخواست کلیه شرکا و انحلال بر اساس در خواست یک یا چند نفر از شرکا.

۱ انحلال مبتنی بر درخواست کلیه شرکا

رضایت برای انحلال شرکت در صورتی اتفاق می افتد که شرکت به صورت نامحدود ثبت شده باشد و یا پیش از موعد ذکر شده در شرکتنامه باشد، در غیر اینصورت اگر زمان در شراکتنامه پیش بینی شده باشد به طور اتوماتیک در زمان مقرر شرکت منحل می شود. به این ترتیب اگر پیش از این زمان همه اعضا شرکت رضایت برای خاتمه کار شرکت داشته باشند طبق مواد ۱۶۱، ۱۳۶ و ۱۸۹ قانون تجارت شرکت منحل می شود. انحلال شرکت در قالب تغییر اساسنامه هم میسر می باشد به این ترتیب که در اساسنامه مدت شرکت کمتر می شود. این تغییرات باید به صورت رسمی انجام شود و طبق ماده ۹ قانون تجارت به صورت عمومی اعلام شود. اگر غیر از این عمل شود در مقابل اشخاص ثالث بلااثر خواهد بود.

انحلال مبتنی بر اراده یکی از شرکا

به شرط آنکه شرکت برای مدتی معین تشکیل نشده باشد هرگاه یکی از شرکا قرارداد شرکت را فسخ کند طبق بند “د” ماده ۱۳۶ و مواد ۱۶۱ و ۱۸۹ قانون تجارت انحلال اتفاق می افتد.

ماده ۱۳۷ قانون تجارت بر این اساس پیش بینی شده است که شرکا از حق فسخ خود سو استفاده نکنند:

شریک در صورتی می تواند از حق فسخ استفاده نماید که در اساسنامه پیش بینی نشده باشد. در صورتی که در اساسنامه پیش بینی لازم انجام نشده باشد و حق فسخ سلب نشده باشد شریک می تواند هر زمان اقدام به فسخ نماید.

فسخ ناشی از ضرر به شرکا باشد. قانون به اشخاص اجازه نمی دهد که در راه اعمال حقوق خود راه سو استفاده در پیش بگیرند. قانون گذار به صراحت در این مورد قانون وضع کرده است.

تقاضا فقط باید به صورت مکتوب و از شش ماه قبل از فسخ به صورت رسمی اعلام شود. از راه ارسال اظهارنامه و یا نامه کتبی و هر راه دیگری که کتبی باشد و قابلیت اثبات داشته باشد، صورت پذیرد.

اگر حساب های شرکت به صورت سالیانه رسیدگی می شود، فسخ در موقع حساب سالیانه اتفاق می افتد. این مورد تاکید قانون گذار برای حفظ منافع شخصی افراد ثالت می باشد و جنبه عمومی دارد و افراد نمی توانند خلاف آن را انجام دهند.

فسخ شرکت در صورت قانونی بودن منجر به انحلال شرکت می شود، و اگر سایر شرکا بخواهند ادامه فعالیت بدهند باید شرکت جدید تاسیس کنند.

۲ انحلال مبتنی بر از بین رفتن یکی از عناصر

همانطور که می دانیم شرکت قراردادی است که بین دو یا چند نفر ایجاد می شود تا وجه حقوقی یابند و به موجب آن در طول مدتی معین فعالیت خاصی را انجام دهند و در سود و زیان آن شریک شوند. از بین رفتن هر یک از عناصر ذکر شده موجب از بین رفتن شرکت می شود.

انتفای تعدد شرکا

در برخی از کشورهای اروپایی امکان ثبت شرکت تک عضو امکان پذیر می باشد ولی در ایران حداقل تعداد اعضا ۲ نفر می باشد و در صورتی که تعدد شرکا از بین برود و فقط یک عضو باقی بماند شرکت منحل خواهد شد.

در حالتی که در شرکت شرکا پدر و فرزند باشند و به عنوان مثال پدر فوت کند در این حالت چون فرزند واحد مالک سهم الشرکه پدر می شود در نتیجه کل سهم در اختیار وی قرار می گیرد و مالکیت مشاع از بین می رود. در حالتی که انتفای تعدد شرکا اتفاق بیافت و کل سرمایه به یک شریک منتقل شود خود به خود شرکت منحل می شود و نیاز ی به مراجعه حضوری به دادگاه و دریافت حکم نمی باشد.

در حالتی که شرکا افراد غیر باشند و یک نفر از شرکا فوت کند این حالت متفاوت می باشد و منجر به انحلال شرکت نمی گردد.

حذف نوع شرکت توسط قانون گذار

طبق قانون تجارت اگر بنا به دلایلی شرکتی تا به حال وجود داشته است ولی تویط قانون گذار منحل شود آن شرکت از بین می رود. به عنوان مثال شرکت های سهامی موضوع قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ پس از گذشت ۳ سال از تصویب لایحه قانونی ۱۳۴۷ با جانشین کردن شرکت های سهامی عام و سهامی خاص از بین رفت.

کلیه شرکت ها از زمان تصویب لایحه قانونی ۱۳۴۷ باید یکی از انواع شرکت های موجود و یا شرکت های سهامی عم یا خاص را انتخاب کرده باشند و اگر از آن تاریخ تا به حال اقدام نکرده باشند شرکت خود به خود منحل شده و اعتبار قانونی ندارد.

انتفای موضوع شرکت

مجموعه اموالی که به شرکت آورده می شود و فعالیتی که شرکت برای انجام آن تشکیل می شود موضوع شرکت را تشکیل می دهند. هنگامی که موضوع شرکت به دلیل تحقق اهداف شرکت و یا از بین رفتن آن منتفی شود و یا مقصودی که شرکت برای انجام آن تشکیل شده بود منتفی شود شرکت منحلل می گردد. نوع فعالیت مندرچ در شرکتنامه یا اساسنامه اگر از طرف قانون ممنوع شود شرکت منحل خواهد شد. توقف فعالیت شرکت منجر به انحلال شرکت طبق قانون تجارت نمی باشد.

انقضای مدت شرکت

هرگاه شرکا برای شراکتشان مدت زمان در نظر بگیرند در سررسید تاریخ از پیش تعیین شده خود به خود شرکت منحل می شود مگر آنکه نسبت به تمدید مدت تعیین شده اقدام کنند و در این مورد نیازی به تاکید قانون گذار نمی باشد.

ورشکستگی شرکت

با توجه به ماده ۴۱۲ قانون تجارت ورشکستگی به این معناست که شرکت از تامین وجهی که بر عهده دارد برنیاید. در همین راستا با توجه به ماده ۴۱۷ قانون تجارت حکم ورشکستگی به طور موقت قابل اجراست. انحلال شرکت از زمانی اتفاق می افتد که حکم در دادگاه اول صادر شود و لزومی به طی کردن مراحل قانونی جهت قطعی کردن حکم نمی باشد.

با توجه به ماده ۴۱۸ قانون تجارت از تاریخ صدور حکم ورشکستگی دخالت در اموال ممنوع می باشد و طبیعی است که قانون گذار پیش بینی کرده است که در این مورد انحلال اتفاق می افتد.

طبق ماده ۲۰۲ قانون تجارت پس از اعلام ورشکستگی کلیه اموال شرکت مطابق قانون ورشکستگی تصفیه می گردد.

در نظر داشته باشید در صورتی که طلبکاران شرکت با یکدیگر توافق کنند و قرارداد ارفاقی منعقد شود شرکت منحل نخواهد شد. در صورتی که طبق قوانین قرارداد ارفاقی موارد رعایت نشود و یا بنا به دلایلی دیگر شرکت منحل می شود.

۳ انحلال مبتنی بر دلایل موجه

بند “ج” ماده ۱۳۶ قانون تجارت در مورد شرکت تضامنی و ماده ۱۶۱ برای شرکت غیرسهامی و ماده ۱۸۹ برای شرکت نسبی پیش بینی کرده است در صورتی که فسخ تویط یکی از شرکا به صورت یک طرفه و به خواست یکی از شرکا انجام شود لازم الاجراست. این نوع از حق فسخ جنبه قانونی دارد نه قراردادی و برای اجرای آن باید شرایط قانونی فراهم باشد. در نتیجه این نوع از حق فسخ توسط دادگاه اعلام می شود و موارد آنرا دادگاه مشخص می کند.

شرایط انحلال

طبق بند “ج” ماده ۱۳۶ قانون تجارت، حکم ورشکستگی شرکت تضامنی در صورتی صادر می شود که یکی از شرکا بنا به دلایلی محکمه پسند تقاضای انحلال دهد. این مورد در قانون تجارت به صورت کلی است که اگر یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند، طرف دیگر می تواند به قرارداد خاتمه دهد.

در قرارداد شرکا هدفی را مشخص می کنند اما اگر بنا به دلایلی این همکاری میسر نباشد و شرکا تکالیف خود را مبنی به رسیدن هدف مشترک انجام ندهند می توان اینگونه تلقی کرد که شرکتی وجود ندارد. در این مورد یکی از شرکا با دلایلی موجه به دادگاه مراجعه می کند ولی قانون گذار نوع دلایل قانونی را مشخص نکرده است و تشخصی موجه بودن دلایل با قاضی می باشد.

تشخیص دلایل موجه

اینکه چه دلیلی موجه است را نمی توان پاسخ دقیق داد. بعضی از دلایل به نوع فعالیت شرکت و طبیعت آن باز می گردد. عمده برخی از مشکلات برای زمانی است که آورده یکی از شرکا در شرکت کار او هست ولی کاری انجام نمی دهد که در این صورت سایر شرکا می توانند تقاضای انحلال شرکت را بدهند. آورده این شریک در شرکت کار او می باشد و در صورتی که به تعهد خود عمل نکند هر یک از شرکا به صورت یک طرفه می تواند اقدام به انحلال انجام دهد که کاملا هم به جا می باشد.

دلیل موجه می تواند دلیلی باشد که ادامه فعالیت شرکت را سخت و با زیان مداوم مواجه کند. به عنوان مثال قسمتی از فعالیت شرکت که فعالیت اصلی آن محسوب می شده است به طور ناگهانی غیر قانونی اعلام شود. در این مورد با توجه به اینکه بخشی از شرکت به طور کلی غیرفعال می شود، نفعی برای شرکا ندارد. در این صورت شریکی که ادامه حیات شرکت به ضرر او می باشد می تواند تقاضای انحلال شرکت را امضا کند و همینطور زمانی که شرکت در حال زیان دائمی می باشد هر یک از شرکا که به ضررشان باشد می توانند تقاضای انحلال بدهند.

ناسازگاری بین شرکا یکی دیگر از دلایل شایع و موجه می باشد مخصوصا در مواردی که دائما از حق رد خود استفاده می کنند. زمانی که بین شرکا همدلی و همکاری لازم برای پیشبرد اهداف شرکت میسر نباشد و شرکا دائما تصمیماتی را بگیرند که به ضرر سایر افراد باشد و یا دو گروه با تعداد رای یکسان دائما در حال مخالفت با تصمیمات یکدیگر باشند این اتفاق میافتد و تصمیم گیی در امور حیاتی شرکت با اختلال مواجه می شود، دادگاه به درخواست یکی از شرکا حکم انحلال صادر می کند.

حق تقاضای انحلال از حقوقی است که شرکا در اساسنامه و یا شرکتنامه نمی توانند آنرا از خود و یا دیگران سلب کنند. بنابراین اگر یکی از شرکا تقاضای انحلال شرکت را دارد فقط با دلایل موجه و بر اساس خطا از جانب دیگر شرکا قابل انجام است نه بر اساس میل شخصی.

اخراج شریک

بر طبق تبصره ۱۳۶ قانون تجارت هرگاه دلیل انحلال منحصر به یکی از شرکا و یا شرکای مشخصی باشد، سایر شرکا با مراجعه به دادگاه می توانند تقاضا کنند شخص یا اشخاص معین اخراج شوند. دلیل موجه برای اخراج اشخاص مشخص از نظر قانون گذار رفتار نامناسب شخص می باشد. قانون گذار مشخص کرده است که اگر رفتار نامناسب یکی از شرکا دلیلی برای انحلال شرکت باشد، می تواند حکم به اخراج شخص مشخص بدهد و انحلال شرکت در دستور کار قرار نگیرد. اخراج اشخاص از شرکت صرفا توسط شرکا به دادگاه اعلام می شود در غیر اینصورت دادگاه راسا در این مورد اقدامی انجام نمی دهد.

در برخی از کشورهای دیگر مانند فرانسه، آلمان و سوئیس هم این مورد در قانون پیش بینی شده است و به دادگاه امکان می دهد برخلاف قرارداد شرکت، ترکیب آن تغییر کرده و اموال شرکت پیش از انحلال بین شریک خارجی و سایر شرکا تقسیم شود.

طبق قانون تجارت کشور ایران شرکت هایی که با دو نفر شریک تشکیل شده باشند بعد از خروج یکی از شرکا از شرکت تنها یک شریک باقی می ماند که در این مورد شرکت منحل می شود.

۴ انحلال به سبب وضعیت یکی از شرکا

در شرکت ها شخصیت شرکا بسیار حائز اهمیت می باشد. فوت، حجر و عجز هر یک از شرکا نسبت به دیون شخصی و عدم برآورده کردن هر یک از آنها ممکن است به انحلال شرکت بیانجامد.

فوت و حجر شریک

در صورت فوت یا حجر یکی از شرکا، شرکت خود به خود منحل می شود ولی سایر شرکا می توانند برای بقای شرکت با قائم مقام متوفی طبق مواد ۱۶۱٫۱۳۹٫۱۳۶ و ۱۸۱ قانون تجارت توافق کنند. در صورتی که نظر سایر شرکا بقای شرکت باشد قائم مقام متوفی در مدت یک ماه باید رضایت و یا عدم رضایت خود را به صورت کتبی اعلام کند. در صورت اعلام رضایت در مدت زمان مزبور در کیله موارد شرکت اعم از ضرر و زیان و یا سوددهی شریک می باشد. ولی در صورت عدم رضایت صرفا در سود شریک می باشد و نسبت به ضرر آن مدت سهیم نمی باشد. در صورت عدم اعلام نظر در مدت مذکور طبق مواد ۱۳۹ و ۱۴۰ قانون تجارت به منزله رضایت محسوب می شود.

در شرکت های مختلط غیرسهامی فوت، حجر یا ورشکستگی شریک یا شرکای با مسئولیت محدود طبق ماده ۱۶۱ قانون تجارت منجر به انحلال شرکت نمی گردد.

عجز شریک از پرداخت دیون شخصی

در قانون تجارت در مورد عجز پرداخت دیون توسط یکی از شرکا پیش بینی شده است.

طبق ماده ۱۳۶ قانون تجارت هرگاه شریک تاجر باشد و توانایی پرداخت دیون خود را نداشته باشد حکم ورشکستگی صادر می شود. در این مورد قانون تجارت انحلال را مجاز می داند فقط باید به دو نکته توجه داشته باشید:

طبق ماده ۱۳۸ قانون تجارت حکم انحلال در صورتی صادر می شود که مدیر تصفیه شرکت ورشکسته به صورت کتبی تقاضای انحلال شرکت را انجام دهد و از تقاضای مزبور شش ماه گذشته باشد و شرکت مدیر تصفیه را از تقاضای انحلال منصرف نکرده باشد. انصراف هم در صورتی اتفاق می افتد که مدیر تصفیه تشخیص دهد ادامه شرکت به دلیل سوددهی آن به نفع طلبکاران شخصی شریک می باشد.

طبق ماده ۱۳۱ قانون تجارت با وجود صدور حکم ورشکستگی شریک، سایر شرکا می توانند سهم شریک ورشکسته را از دارایی شرکت پرداخت و آن شخص را از شرکت خارج کنند. این راه حل قانون گذار باید مورد تایید قرار گیرد و باید مطمئن شد که شریک جدید به جای شریک ورشکسته به شرکت اضافه نمی شود و در نتیجه وضع شرکت تغییری نمی کند به علاوه شرکا، کارکنان و خدمه شرکت از کار بی کار نمی شوند و مشکل اجتماعی مثل بیکاری متوجه آنها نخواهد شد.

در صورتی که شریک عاجز از پرداخت تاجر نباشد نمی توان حکم ورشکستگی برای او صادر کرد. بنابراین انحلال شرکت به سبب ورشکستگی موردی پیدا نمی کند. در صورتی که طلبکاران شخصی شریک نتوانسته باشند طلب خود را از اموال شخصی او وصول کنند و سهم مدیون از منافع شخص برای پرداخت طلب کافی نباشد، می توان انحلال شرکت را تقاضا کرد به شرط آنکه از شش ماه قبل درخواست انحلال به صورت مکتوب در قالب اظهارنامه به اطلاع شرکت رسانده شده باشد. در این صورت شرکت یا برخی از شرکا می توانند تا مادامی که حکم نهایی انحلال صادر نشده است با پرداخت طلب طلبکاران تا حدود دارایی شریک مدیون و یا جلب رضایت آنها از انحلال شرکت جلوگیری کنند. با این فرض سایر شرکا می توانند سهم شریک مدیون را از دارایی شرکت نقد پرداخت کنند و او را از شرکت اخراج کنند.

در شرکت های مختلط غیرسهامی ورشکستگی و یا عجز از پرداخت شریک با مسئولیت محدود منجر به انحلال شرکت نمی گردد.


نوشته شده در : سه شنبه 26 شهریور 1398  توسط : nazanin nazanin.    نظرات() .

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر